Η υπογεννητικότητα «εξαφανίζει» ελληνικά χωριά – H καλύτερη παραγωγική ηλικία μητέρας μέχρι 35 έτη

Η υπογεννητικότητα «εξαφανίζει» ελληνικά χωριά – H καλύτερη παραγωγική ηλικία μητέρας μέχρι 35 έτη

 

Tο φαινόμενο της υπογεννητικότητας στην Ελλάδα, καθώς και η γήρανση του πληθυσμού, είναι ένα γεγονός, το οποίο εξελίσσεται αδιάκοπα τα τελευταία 35-40 χρόνια.

Ο πληθυσμός της Ελλάδας μειώνεται «σταθερά» τα τελευταία χρόνια και η υπογεννητικότητα αποτελεί την μεγαλύτερη πρόκληση που θα αντιμετωπίσει η χώρα μας στο μέλλον.

Το θέμα είναι γνωστό, οι αιτίες το ίδιο, η επιστημονική κοινότητα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου και παραθέτει δυσοίωνα στοιχεία για το μέλλον και η Πολιτεία σχεδιάζει πολιτικές για την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος.

Το 2022 η Ελλάδα κατέγραψε τον χαμηλότερο αριθμό γεννήσεων.

Το φαινόμενο της υπογεννητικότητας στην Ελλάδα καθώς και η γήρανση του πληθυσμού είναι ένα γεγονός, το οποίο εξελίσσεται αδιάκοπα τα τελευταία 35-40 χρόνια. Το 2022 η χώρα μας κατέγραψε τον χαμηλότερο αριθμό γεννήσεων σε 92 χρόνια.

Η Ελλάδα έχει από τους χαμηλότερους ρυθμούς γεννήσεων στην Ευρώπη, ορισμένα χωριά δεν έχουν καταγράψει ούτε μία γέννηση εδώ και χρόνια. Για να διασφαλιστεί η συνέχιση ενός έθνους/χώρας/περιοχής, ο δείκτης γονιμότητας θα πρέπει διαχρονικά να διατηρείται πάνω από 2,1 παιδιά/γυναίκα.

Οι εκπρόσωποί της επιστημονικής κοινότητας αναφέρθηκαν εκτενώς στην αιματολογική εξέταση της ΑΜΗ (Αντιμυλλέριος Ορμόνη), την δωρεάν διάθεση της οποίας ανακοίνωσε στη ΔΕΘ ο πρωθυπουργός. Όπως είπαν, μπορεί να αποτελέσει ένα καίριο εργαλείο για τις γυναίκες, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να γνωρίζουν το ωοθηκικό τους απόθεμα έγκαιρα. «Αυτή η γνώση αποδεικνύεται αναγκαία για τον προγραμματισμό της ζωής τους και τη λήψη ενημερωμένων αποφάσεων σχετικά με τη γονιμότητά τους».

«Το 2050 ο πληθυσμός της Ελλάδας δεν θα ξεπερνά τα 7,5 εκατομμύρια».

Τα ζευγάρια, αλλά κυρίως οι νέες γυναίκες, να καταλάβουν πόσο σημαντική είναι η διενέργεια αυτής της εξέτασης.  Η υπογεννητικότητα συνιστά μια σοβαρή πρόκληση για την κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη.

Είναι η 4η χρονιά που έχουμε αρνητικό ισοζύγιο μεταξύ γεννήσεων και θανάτων στη χώρα μας. Αν δεν υπάρξουν συγκροτημένες πολιτικές που να δίνουν κίνητρο απόκτησης παιδιού στις νέες οικογένειες θα έχουμε ένα εξαιρετικά αρνητικό δεδομένο για τη χώρα μας. Εκτιμάται, ότι το 2050 ο πληθυσμός της Ελλάδας δεν θα ξεπερνά τα 7,5 εκατομμύρια.

Ήρθε η ώρα να ξεφύγουμε από μια απλή διαπίστωση της υπογεννητικότητας, και να πάμε σε μια πιο ουσιαστική δράση, αλλά και την ευαισθητοποίηση του πληθυσμού περί πρόληψης και διαφύλαξης της γονιμότητας.

Σημαντικό έλλειμμα ενημέρωσης στη χώρα μας αναφορικά με την φυσιολογία της γονιμότητας. Μόνο μία στις 10 γυναίκες γνωρίζουν ότι μετά τα 35 έτη ξεκινάει η σταδιακή έκπτωση του ωοθηκικού αποθέματος, η οποία κορυφώνεται μετά τα 40.

Με τον ίδιο απότομο ρυθμό πέφτουν οι πιθανότητες απόκτησης παιδιού με την αύξηση της ηλικίας, είτε με φυσική, είτε με υποβοηθούμενη αναπαραγωγή. Αυτό είναι θεμελιώδες να συμπεριλαμβάνεται σε όποια ενημέρωση. Η υπογεννητικότητα συνιστά μια σοβαρή πρόκληση για την κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη. Με τη μείωση του πληθυσμού, τίθεται σε κίνδυνο η βιωσιμότητα των κοινοτήτων.

Η Πολιτεία πρέπει να προσφέρει ένα δίχτυ κοινωνικής ασφάλειας και ποιοτικής υποστήριξης, προκειμένου να ενθαρρύνει τους νέους να τεκνοποιήσουν.

Νέες πρωτοβουλίες για το κόστος της στέγης μετά τις εκλογές

 Νέες πρωτοβουλίες για το κόστος της στέγης μετά τις εκλογές

 

Κυριάκος Μητσοτάκης, σε συνέντευξη στον δημοσιογράφο, Νίκο Χατζηνικολάου, στο πλαίσιο του Συνέδριου «Δημογραφικό 2024 – Εθνική Προτεραιότητα» στο Μουσείο της Ακρόπολης:

--Οι δημογραφικές τάσεις τις οποίες παρατηρούμε στην Ελλάδα δεν αποτελούν μια ελληνική ιδιαιτερότητα. Οι περισσότερες χώρες της Ευρώπης αντιμετωπίζουν αντίστοιχα προβλήματα και το ίδιο ισχύει και για άλλες χώρες, όπως η Νότια Κορέα, η Ιαπωνία, όπου οι δείκτες αναπλήρωσης είναι ακόμα χαμηλότεροι από ό,τι στην Ευρώπη. Άρα, δεν υπάρχει καμία προφανής συσχέτιση μεταξύ του πλούτου μιας χώρας και των δημογραφικών τάσεων. Το φαινόμενο είναι εξαιρετικά σύνθετο.

--Δημιουργήσαμε ένα Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Χρειαζόμαστε πολιτικό «ιδιοκτήτη» όλων αυτών των πολιτικών, που θα μπορεί να συντονίζει και τα άλλα Υπουργεία.

--Έχουμε ήδη κάνει κινήσεις για να στηρίξουμε τις νέες οικογένειες και να ελαφρύνουμε το οικονομικό βάρος που συνεπάγεται η απόκτηση παιδιών:

--Επίδομα γέννας. Από τα πρώτα πράγματα τα οποία κάναμε το 2019. Το αυξήσαμε, στα 2.400 ευρώ  αναδρομικά για τις γεννήσεις εντός του 2023 και το αυξάνουμε κλιμακωτά, ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών.

--Πολιτική στοχευμένη στις οικογένειες με παιδιά. Περισσότερα φορολογικά κίνητρα για τις οικογένειες οι οποίες έχουν παιδιά. Προγράμματα τα οποία έχουν να κάνουν με τη στέγη. Η στέγη είναι απολύτως κρίσιμο δεδομένο για να σκεφτεί κάποιος να αποκτήσει οικογένεια.

--Μείωση του ΦΠΑ στα βρεφικά είδη.

--Παρεμβάσεις στη λειτουργία της αγοράς για το βρεφικό γάλα. Δεν γίνεται το βρεφικό γάλα μίας πολυεθνικής εταιρείας να πωλείται τόσο πιο ακριβά στην Ελλάδα από ό,τι στην υπόλοιπη Ευρώπη.

--Προγράμματα για τη στέγη (πχ: «Σπίτι μου»), ένα απολύτως κρίσιμο δεδομένο για να σκεφτεί κάποιος να αποκτήσει οικογένεια.

--Βρεφονηπιακοί σταθμοί για όλους και στον ιδιωτικό και στον δημόσιο τομέα -  ολοήμερο σχολείο με δυνατότητα συμμετοχής σε πολλές δημιουργικές δράσεις.

--Από εκεί και πέρα, αυτό που σας είπα, το κόστος ειδικά της στέγης, το οποίο αφορά και το δημογραφικό, αλλά όχι μόνο το δημογραφικό, είναι για εμάς μία κρίσιμη παράμετρος και θα περιμένετε σε αυτό και μετά τις εκλογές και άλλες πρωτοβουλίες σημαντικές, προκειμένου να αντιμετωπίσουμε αυτό το μεγάλο πρόβλημα.

Η απάντηση στην υπογεννητικότητα είναι η στήριξη στα νέα ζευγάρια

 

Η απάντηση στην υπογεννητικότητα είναι η στήριξη στα νέα ζευγάρια

 

Έχοντας στο μυαλό μου τους πίνακες με τους δείκτες της υπογεννητικότητας, που καθιστούν πλέον σαφές ότι οι πολιτικές, οικονομικές, και κοινωνικές επιπτώσεις στα χρόνια που έρχονται αναμένονται δύσκολες.

Η συνεχής μείωση και γήρανση του πληθυσμού θα έχει ως συνέπεια μεγάλα προβλήματα στο ασφαλιστικό σύστημα, αφού θα μειώνονται διαρκώς οι νέοι εργαζόμενοι σε σχέση με τους συνταξιούχους της χώρας, μεγάλα προβλήματα στην οικονομία (ποιος θα πληρώνει φόρους, ποιος θα καταναλώνει;) και πλείστες άλλες συνέπειες, όπως η αύξηση των δαπανών για την υγεία και την κοινωνική πρόνοια, ή η μείωση του δυναμικού των ενόπλων δυνάμεων.

Το πρόβλημα της υπογεννητικότητας δεν απασχολεί ασφαλώς μόνο την Ελλάδα αλλά πολλά κράτη παγκοσμίως τα οποία εναγωνίως αναζητούν λύσεις και παίρνουν μέτρα.

Στη Γαλλία για παράδειγμα επιδοτείται περίπου το ένα τρίτο του ενοικίου σε νέα ζευγάρια, παράλληλα με τη βοήθεια που τους παρέχεται για την ανατροφή των παιδιών τους.

Ο διάλογος που πρέπει να ξεκινήσει και στη χώρα μας, είναι πώς το κράτος μπορεί να πάρει εκείνα τα μέτρα που θα ενθαρρύνουν τα νέα ζευγάρια, εφόσον επιθυμούν, να κάνουν παιδιά.

Και αυτός ίσως είναι ο μόνος διάλογος που έχει νόημα. Γιατί το πρόβλημα αφορά την κοινωνία μας στην οποία  θέλουμε να ζήσουν οι επόμενες γενιές.

Ας επικεντρωθούμε στην ουσία. Πώς θα στηρίξουμε έναν οικογενειακό προγραμματισμό έτσι ώστε ένα ζευγάρι με μέσο ή χαμηλό εισόδημα, εάν θέλει να κάνει παιδί, να έχει τη στήριξη που χρειάζεται για να το αποφασίσει.

Η εργασία και των δύο γονέων είναι ουσιαστική, καθώς και η στήριξη της, το επίδομα ενοικίου επίσης, όπως και η λειτουργία βρεφονηπιακών δομών για τα παιδιά. Όσο για τα μεγαλύτερα παιδιά 5-12 ετών, η λειτουργία πολιτιστικών και αθλητικών camp, καθώς και  ΚΔΑΠ, κατά τις περιόδους μη λειτουργίας των σχολείων (Χριστούγεννα, Πάσχα, Καλοκαίρι) κρίνεται απαραίτητη.

 

Θεοκλήτη Μεσουρίδου

Πρόεδρος Συλλόγου Τριτέκνων Περιφέρειας (Νομού) Αττικής

Γεν. Γραμματέας Πανελλαδικής Ομοσπονδίας Τριτέκνων (ΠΟΤ)

Η Βόμβα του Δημογραφικού

 Η  Βόμβα του Δημογραφικού

 

Ένα δύσκολο μέλλον προδιαγράφουν οι εκτιμήσεις για την πορεία του δημογραφικού, που παραμένει μια βραδυφλεγής βόμβα. Η συρρίκνωση του πληθυσμού απειλεί με πολυδιάστατες καταστροφικές επιπτώσεις.

Η χώρα μας αντιμετωπίζει το πρόβλημα ενός πληθυσμού που συρρικνώνεται. Σύμφωνα με στοιχεία του ΙΟΒΕ, ο πληθυσμός της Ελλάδας μειώθηκε κατά 4% ή κατά 441.000 τη δεκαετία 2011-2021. Αυτό συνέβη καθώς τόσο το φυσικό ισοζύγιο (γεννήσεις – θάνατοι) όσο και το μεταναστευτικό, είναι αρνητικά. Οι γεννήσεις στην Ελλάδα άρχισαν να μειώνονται σε σχέση με τους θανάτους ήδη από το 1980, αλλά κατά τη διάρκεια της κρίσης πολλοί Έλληνες έφυγαν από τη χώρα, συμβάλλοντας στο αρνητικό μεταναστευτικό ισοζύγιο.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος του δημογραφικού είναι η μείωση των οικονομικά ενεργών πολιτών. Είναι πολύ μικρό το ποσοστό Ελλήνων που εργάζονται σήμερα – 37% του πληθυσμού της Ελλάδας εργάζεται σήμερα, ενώ 1 στους 3 νέους είναι άνεργος–. Στη χώρα μας αλλάζει το προφίλ του εργαζομένου, μετατίθεται προς ένα προφίλ εργαζομένου μεγαλύτερης ηλικίας.

Παρ’ όλα αυτά, η Ελλάδα διαθέτει μια δεξαμενή ασφαλείας – τις γυναίκες. «Είμαστε από τις χαμηλότερες χώρες με τη συμμετοχή γυναικών στο εργατικό δυναμικό». Λιγότερες από 6 στις 10 γυναίκες με μικρά παιδιά εργάζονται στη χώρα μας, σε αντίθεση με 9 στους 10 άντρες,  η εικόνα είναι καλύτερη στα αστικά κέντρα.

Η ισότητα των φύλων είναι σύνθετος δείκτης, αλλά είμαστε τελευταίοι στην Ευρώπη, αν μετρήσουμε τη συμμετοχή γυναικών σε εργασία και άλλες θέσεις. Πρέπει να υποστηριχθούν οι Ελληνίδες που θέλουν να κάνουν παιδί χωρίς να θυσιάσουν την είσοδο και την πρόοδό τους στην αγορά εργασίας.

Οι διάφορες δημογραφικές προβολές του ΙΟΒΕ έκρουσαν τον κώδωνα του κινδύνου. Στο σύνολο της Ευρωζώνης, ο πληθυσμός αναμένεται να μειωθεί κατά 4,2% μέχρι το 2100 – στην Ελλάδα κατά 24%, φτάνοντας το 8,1 εκατ.

Ο ΙΟΒΕ προβλέπει πως στο πιο αισιόδοξο σενάριο, το οποίο προϋποθέτει υψηλή μετανάστευση, ο πληθυσμός θα μειωθεί κατά 16%, σε 8,9 εκατ., μεταξύ του 2022 και του 2100. Σε περίπτωση μηδενικών μεταναστευτικών ροών, η συρρίκνωση του πληθυσμού αναμένεται να είναι κατά 45%.

Εν γένει όμως οι δημογραφικές εξελίξεις θα οδηγήσουν σε μικρότερο εργατικό δυναμικό, με μεγαλύτερη μέση ηλικία.

Όσον αφορά την εκπαίδευση –με εξαίρεση το λύκειο, η Ελλάδα έχει τον χαμηλότερο αριθμό μαθητών ανά εκπαιδευτικό στις χώρες που παρακολουθεί ο ΟΟΣΑ.

Απαιτείται η ανάπτυξη ενός συνεκτικού πλαισίου πολιτικής, με στόχο την καλύτερη ενσωμάτωση των γυναικών στην οικονομική και κοινωνική ζωή της Ελλάδας, και την εξασφάλιση των κατάλληλων συνθηκών, για την ανακοπή της δημογραφικής κατάρρευσης.

Θεοκλήτη Μεσουρίδου

Πρόεδρος Συλλόγου Τριτέκνων Περιφέρειας (Νομού) Αττικής

Γεν. Γραμματέας Πανελλαδικής Ομοσπονδίας Τριτέκνων (ΠΟΤ)